Page 605 - Proceedings Collega2023
P. 605
บทวิเคราะห์
ในหัวข้อต่อไปนี้เป็นบทวิเคราะห์วรรณกรรมเกี่ยวกับอัตลักษณ์ของตัวละครโต๊ะอิหม่ามสะตอปา การ์เดที่เกี่ยวกับอัต
ลักษณ์ความเป็นชาติไทย สามารถเห็นได้จากการต่อรองอัตลักษณ์ที่ลื่นไหลหรือไม่มั่นคงที่นำไปสู่การฆาตกรรมในที่สุด แบ่งได้เป็น
สามหัวข้อ ได้แก่ ตัวละครผู้นำทางศาสนา ตัวละครฝาแฝด และตัวละครถูกฆาตกรรม
1. ตัวละครผู้นำศาสนา
นวนิยายเปิดเรื่องมาด้วยความโกลาหลวุ่นวายที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านตันหยงบารู เนื่องจากผู้นำศาสนาถูกฆาตกรรม
ซึ่งทำให้เจ้าหน้าที่ทางการและข้าราชการหลายคนต้องเข้ามาคลี่คลายปัญหาและความขัดแย้ง แต่คนในชุมชนไม่พึงพอใจกับการ
กระทำของคนกลุ่มนี้ มีจุดยืนที่แตกต่างและมองว่าเป็นพวกคนนอก ก่อนที่เรื่องราวจะถูกเล่ารายละเอียดความสัมพันธ์ของคนใน
หมู่บ้านและชุมชนใกล้เคียง
หมู่บ้านตันหยงบารูที่ส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิมตั้งอยู่ใกล้กับหมู่บ้านของชาวพุทธ หมู่บ้านทั้งสองมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน
นอกจากนั้น ผู้นำทั้งสองศาสนายังเป็นพี่น้องร่วมสายเลือดเดียวกันด้วย ซึ่งพี่ชายเป็นเจ้าอาวาสและน้องชายเป็นโต๊ะอีหม่าม เล่าว่า
ตอนที่แฝดคู่นี้คลอดออกมาแฝดน้องได้เสียชีวิต แต่ก็มีชาวบ้านจากชุมชนใกล้เคียงได้ขอว่าถ้าสามารถทำให้ทารกกลับมามีชีวิตได้จะ
ขอรับเลี้ยงให้มาอยู่ในชุมชนแห่งนี้ ซึ่งทารกนั้นก็ฟื้นมามีชีวิตและโตมาเป็นผู้นำศาสนาอิสลามที่ตันหยงบารู ส่วนแฝดพี่ได้โตเป็นเจ้า
อาวาสที่หมู่บ้านใกล้เคียง โดยผู้นำศาสนาทั้งสองนี้ยังเป็นพี่น้องฝาแฝดกันอีกด้วย ตอกย้ำให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่ดี ต่อมาก็เกิด
เหตุการณ์ฆาตกรรมเจ้าอาวาสก่อนที่จะมีการฆาตกรรมโต๊ะอิหม่ามสะตอปา การ์เดในเวลาไล่เลี่ยกัน
ศิริวรได้เน้นย้ำความสัมพันธ์ที่ดีของทั้งสองหมู่บ้านจากการใช้ภาพแทน ซึ่งเป็นการนำเสนอสะพานไม้ที่เชื่อมหมู่บ้านทั้ง
สอง ดังที่กล่าวไว้ว่า
หมู่บ้านทั้งสองนี้เป็นหมู่บ้านพี่หมู่บ้านน้องกันมาแต่โบร่ำโบราณ นอกจากสะพานไม้เก่าแก ่
ที่เชื่อมร้อยหมู่บ้านทั้งสองไว้ด้วยกันแล้วนั้น เจ้าอาวาสของวัดประจำหมู่บ้าน ที่ถูกคนร้ายลอบยิง
เสียชีวิตไปเมื่อไม่กี่วันก่อน ก็ยังเป็นพี่น้องร่วมสายเลือดกับโต๊ะอีหม่ามสะตอปา การ์เด ที่เพิ่งถูก
กระสุนลึกลับพรากลมหายใจไปในระยะเวลาไล่เลี่ยกัน (ศิริวร แก้วกาญจน์, 2550: 93-94)
สะพานไม้เป็นภาพแทนของความสัมพันธ์ของทั้งสองหมู่บ้านได้เป็นอย่างดี เพราะสะพานเป็นสิ่งที่ทำให้คนจากพื้นที่ทั้ง
สองสามารถไปมาหาสู่กันได้ และยังมีนัยยะบางประการที่แสดงให้เห็นให้เห็นถึงเรื่องของการแบ่งแยกพื้นที่ พื้นที่ทั้งสองต้องแยก
ออกจากกันจึงต้องมีสะพานขึ้น ที่วิเคราะห์ได้ว่าพื้นที่แห่งนี้คล้ายละม้ายกับพื้นที่ชายแดน ซึ่งตรงกับแนวคิดเรื่องการแบ่งแยกรัฐ
ชาติออกจากกันนั่นเอง สะพานไม้จึงทำหน้าที่ร้อยเรียงเชื่อมสัมพันธ์ให้ผู้คนในพื้นที่ทั้งสองเชื่อมกัน ซึ่งไม่ได้เป็นการเชื่อมต่อเรื่อง
ของพื้นที่เพียงอย่างเดียว ทำให้เห็นว่าสะพานในฐานะภาพแทนยังไปทะลายแนวคิดการแบ่งแยกพื้นที่ทั้งสองด้วย สะพานยังเปิด
โอกาสให้คนจากทั้งสองที่แลกเปลี่ยนความคิดและประสบการณ์ได้ นอกจากนั้น สะพานยังมีความหมายด้านบวกมากกว่าด้าน
International Conference on Local Wisdom of the Malay Archipelago (COLLEGA 2023) Page - 592 -
