Page 602 - Proceedings Collega2023
P. 602
เป็นดินแดนแห่งสรวงสวรรค์ ขณะที่ฝรั่งเศสมองตาฮิติว่าไม่มีความหมาย สามารถทดลองอาวุธนิวเคลียร์ได้ ซึ่งถือว่าเป็นการเมือง
ี่
เรื่องพื้นที่ที่ต่างก็ให้ความหมายพื้นที่ทแตกต่างออกไป นักคิดหลังสมัยใหม่สมัย Foucault และ Lefebvre ก็ได้ให้ความหมายเรื่อง
พื้นที่ซึ่งพัฒนาขึ้นมาในทศวรรษ 1970 Foucualt ชี้ว่าพื้นที่ถูกทําให้ไม่มีชีวิต หยุดนิ่งตายตัว ไม่มีปฏิสัมพันธ์ ไม่เคลื่อนไหว
Lefebvre แบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 ลักษณะด้วยกัน โดยพื้นที่ลักษณะที่สาม (Third Space) หมายถึง พื้นที่ทางสังคมที่เกิดจาก
ปฏิสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ทางกายภาพและพื้นที่ทางความคิด ซึ่งพื้นที่ทางความคิดนั่นเกิดการให้ความหมายต่อพื้นที่ทางกายภาพ
การเมืองเรื่องพื้นที่จึงเป็นแนวคิดที่น่าสนใจในการศึกษาเรื่องเขตชายแดน นั่นก็คือการกำหนดเขตแดนของรัฐที่ไม่ได้
หมายความว่าพื้นที่บริเวณนั้นจะเปลี่ยนความหมายไปด้วย เพราะตามแนวคิดพื้นที่ลักษณะที่สาม ของ Lefebvre จะทำให้พื้นที่
ดังกล่าวมีการเมืองเกิดขึ้น และหากรวมกับแนวคิดเรื่องอัตลักษณ์ก็เห็นได้ว่า อัตลักษณ์นั้นก็อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงจากการให้
ความหมายพื้นที่ต่างกัน
อุดมการณ์รัฐนิยม
ปี พ.ศ. 2547 มีหลายเหตุการณ์ที่มีความสำคัญสำหรับการเมืองของไทย นั่นก็คือเหตุการณ์ปล้นปืนที่ค่ายปิเหล็ง เมื่อวันที่ 4
มกราคม พ.ศ. 2547 เหตุการณ์การยิงต่อสู้ระหว่างประชาชนและทหารที่มัสยิดกรือเซะเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2547 และ
เหตุการณ์สังหารหมู่ที่ตากใบ จังหวัดนราธิวาส เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2547 ซึ่งเกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดชายแดน จนทำให้ความ
รุนแรงได้ยกระดับเข้าสู่ขั้นวิกฤติ ความขัดแย้งในพื้นที่ชายแดนกลายเป็นประเด็นสำคัญในทางการเมืองการปกครอง และกลายเป็น
วาระแห่งชาติที่ทุกรัฐบาลต้องหยิบขึ้นมากำหนดเป็นนโยบายสำคัญในการแก้ไขปัญหาความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
(ทศพนธ์ ศรีเพ็ง: 2562, 64) ดังนั้นจึงแทบเป็นไปไม่ได้ที่จะละเลยแนวคิดรัฐนิยม
แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับรัฐนั้น คำว่า “รัฐ” มีองค์ประกอบ 4 ประการ ได้แก่ ดินแดน ประชากร รัฐบาล และอำนาจ
อธิปไตย รวมไปถึงการมีเอกราช การได้รับการยอมรับจากรัฐอื่นๆ และการมีสถานะของตนเองในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ส่วนคำว่า "รัฐ" จะต้องมีคำว่า "ชาติ" พ่วงมาด้วยเสมอ ซึ่งมีความหมายที่เน้นไปที่ความเหมือน ทั้งสายเลือด เชื้อชาติ ชาติพันธุ์ หรือ
ประเพณีทางวัฒนธรรม จึงกล่าวได้ว่าชาติไม่ใช่วัตถุที่เป็นรูปธรรมเหมือนเส้นเขตแดนและไม่เสื่อมสภาพ "รัฐชาติ" จึงหมายถึงทั้ง
พื้นที่และประชาชน ซึ่งจะให้ความสำคัญกับเขตแดนในการประเมินว่าใครคู่ควรที่จะเป็นประชาชน (พิษณุ ไชยโรจน์, 2554: 12)
แนวคิดเรื่องรัฐสมัยใหม่มีความชัดเจนในการแบ่งแยกเขตพื้นที่การปกครอง ซึ่งแนวคิดนี้ได้รับอิทธิพลมาจากชาติตะวันตก
อุดมการณ์รัฐนิยมจึงเป็นเรื่องที่ซับซ้อนที่จะศึกษาในวัฒนธรรมตะวันออกหรือในเขตพื้นที่ของประเทศไทย การดำเนินการสร้าง
รัฐสมัยใหม่ที่มีองค์ประกอบที่ชัดเจน ทำให้เกิดความแตกต่างหลากหลายทางเชื้อชาติ ศาสนา และวัฒนธรรมที่ดำรงอยู่ก่อนการ
สร้างรัฐสมัยใหม่ และสถานปนาอำนาจใหม่นั้นก็ส่งผลกระทบที่รุนแรงได้ โดยการสร้างรัฐชาติเหนือกลุ่มชนย่อยต่าง ๆ ไม่ว่าการ
สร้างรัฐและการสร้างชาติ (ทศพนธ์ ศรีเพ็ง, 2562: 9)
เห็นได้ว่า รัฐชาติสมัยใหม่เป็นแนวคิดที่มีปัญหาเนื่องจากว่ามันไม่สามารถที่จะเอามาใช้ได้โดยมองข้ามอำนาจเดิม ปัญหา
และความขัดแย้งเหล่านี้เองเป็นปัญหาความขัดแย้งในเขตชายแดนที่ผู้วิจัยต้องการศึกษา เพราะเขตพื้นที่ชายแดนภาคใต้มีคนเชื้อ
International Conference on Local Wisdom of the Malay Archipelago (COLLEGA 2023) Page - 589 -
