Page 888 - Proceedings Collega2023

Kaedah Kajian

Kajian kualitatif ini menggunakan kaedah temubual mendalam dan pemerhatian etnografik di
lapangan. Kajian kualitatif menggunakan kaedah perbualan sebagai data untuk menjawab persoalan
kajian dan memenuhi objektif kajian. Perbualan atau data mesej tidak akan ditukarkan oleh pengkaji
kepada bentuk angka. Sebaliknya data atau set mesej yang terjadi secara semulajadi, dikenal pasti dalam
pelbagai bentuk akan dibiarkan kekal seperti mana ia berlaku. Data yang terhasil dari temubual terbuka
menghasilkan petikan langsung tentang apa subjek yang diperkatakan oleh responden tentang
pengalaman, pendapat dan pengetahuan mereka (Che Su, 2019: 131-134). Bagi tujuan ini, penyelidik akan
menemubual informan mengikut kategori mereka yang telah ditetapkan. Kajian ini menggunakan kaedah
temubual separa berstruktur. Penyelidik telah bersedia dengan senarai soalan yang telah ditetapkan
terlebih dahulu. Soalan-soalan ini akan disusun untuk ditanya kepada responden dalam susunan yang
sistematik dan konsisten. Walau bagaimanapun, pengkaji akan menambah soalan baharu ketika sesi
temubual berlangsung untuk mendapatkan maklumat yang lebih mendalam (Che Su 2019: 250-262).
Kaedah sampel bertujuan digunakan kerana informan merupakan orang yang telah lama tinggal di
kampung tersebut dan mengetahui banyak maklumat mengenai masjid warisan ini. Selain temubual
mendalam, pengkaji telah memanfaatkan kaedah pemerhatian etnografik bagi melengkapi pemahaman
berkenaan masjid warisan dan peranan yang ditanggap oleh ahli komuniti atau pemegang taruh yang
berkenaan. Pemilihan pemerhatian etnografik dilakukan untuk membuat perihalan yang analitikal
terhadap persekitaran sosial dan kumpulan yang berkongsi kepercayaan, amalan, pengetahuan dan
tingkah laku (Che Su, 2019: 285-287). Oleh kerana itu, kajian ini telah memanfaatkan kaedah ini untuk
mendapatkan sudut pandangan dan persepsi informan terhadap masjid warisan. Mereka mungkin terdiri
daripada petugas agensi konservasi atau jemaah masjid yang mempunyai set pandangan yang homogen
kerana terdiri daripada kelompok sosial yang sama.

Sejarah Masjid Ihsaniah Iskandariah, Padang Rengas Perak

Pengiktirafan Masjid Ihsaniah Iskandariah sebagai masjid warisan merupakan satu penghargaan
kepada peduduk kampung Kuala Dal, Padang Rengas, Perak. Masjid Ihsaniah ini terletak kira-kira hampir 5
kilometer dari Bandar Diraja Kuala Kangsar. Pada bulan Disember 2008, Jabatan Warisan Negara telah
menjalankan kerja-kerja konservasi atas kepentingan bangunan bersejarah dan senibina yang unik setelah
sekian lama masjid ini tidak digunakan (semenjak tahun 1976). Antara keunikan masjid dua tingkat ini
seperti yang diterangkan di dalam portal Jabatan Warisan negara (https://www.heritage.gov.my/masjid-
ihsaniah-iskandariah-kampung-kuala-dal-perak.html) ialah keseluruhan dindingnya dibuat daripada buluh
minyak yang dianyam dipanggil “dinding tepas/tepus” kehalusan seni anyaman tangan kelarai bermotif
pengaruh ‘arabes’ pada dinding masjid menimbulkan nilai estetika bangunan menjadi tarikan utama
kepada siapa yang memandang. Kerja-kerja menganyam dinding tepas ini dilakukan oleh beberapa orang
tempatan antaranya ialah Panjang Noh, Ngah Gadoh ,Wan Ibrahim dan Kulop Ngah. Terdapat 20 tingkap
berdaun dua yang dihiasi ukiran “tebuk terus, tidak silat” bermotif pucuk kacang, bulan sabit dan bintang.
Bumbung masjid ini juga sangat unik kerana tidak mempunyai tebar layar menyebabkan kelihatan seperti
bumbung rata yang tidak terpengaruh dengan bumbung Istana Kenangan yang mempunyai ‘satah’
kecerunan yang sangat ketara.
Masjid Ihsaniah Iskandariah ini dibina pada 1936. Pembinaannya telah dibiayai oleh Al-Marhum
Paduka Seri Sultan Iskandar Shah, Sultan Perak yang ke-30. Papan plak perasmian yang diperolehi di masjid
ini mencatatkan majlis perasmian telah berlangsung pada hari Jumaat 10 Zulhijjah pada tahun 1356H
bersamaan 11 Februari 1938. Ianya dibina setelah Baginda Sultan menunaikan nazar untuk membina
sebuah masjid apabila salah seorang anakanda baginda sembuh daripada gering. Hasrat Baginda Sultan

International Conference on Local Wisdom of the Malay Archipelago (COLLEGA 2023) Page - 875 -