Page 190 - รอบรู้โภชนาการ
P. 190
176 | หน า
้
ในการวิเคราะหDสาเหตุและผลกระทบของป$ญหานั้น ควรจะใหPผูPที่มีสUวนได P
สUวนเสียเขPามารUวมกันระดมความคิด เพื่อสรPางการมีสUวนรUวมอันจะสUงผลใหPการ
P
ื
ดำเนินการในการแกPป$ญหาไดPรับความรUวมมือและสรPางความยั่งยนในการแกPป$ญหาได
วิธีการหนึ่งที่นิยมใชPในการวิเคราะหDป$ญหา คือ การเขียน “ตPนไมPแหUงป$ญหา
ุ
(Problem tree)” หรือ causal model โดยเป:นการระบป$ญหา (เปรียบเทียบกับสUวน
ลำตPนของตPนไมP) หาป$จจัยที่เป:นสาเหตุที่แทPจริงของป$ญหาอยUางรอบดPาน นับตั้งแต U
ป$จจัยที่เป:นสาเหตุโดยตรง สาเหตุอันดับรอง เป:นลำดับไปจนถึงสาเหตุปลายสุด ให P
ี
$
D
ั
$
่
วิเคราะหความสัมพนธDระหวUางแตUละปจจัย โดยปจจัยทเปนสาเหตุจะอยูUลำดับลUางของ
:
ป$จจัยที่เป:นผล (เป:นสUวนรากของตPนไมที่มีการแตกแขนงเป:นลำดับ) สUวนผลกระทบ
P
ของป$ญหา ไวPสUวนบนของป$ญหา (สUวนยอดของตPนไมP) แลPวเขียนเสPนแสดง
ี่
ความสัมพันธDของป$จจัยตUาง ๆ ในแตUละระดับ ดังตัวอยUางที่แสดงในภาพท 6.1
จากภาพจะเห็นไดPวUา ป$ญหา “นักเรียนมีภาวะอPวนและน้ำหนักเกิน” มีสาเหต ุ
ี
หลักมาจาก “พฤติกรรมการกินที่ไมUด” “พันธุกรรม” “การเป:นโรคบางอยUาง” และ
็
ี
“มีพฤติกรรมเนือยนิ่ง” และสาเหตุเหลUานี้กเป:นผลมาจากสาเหตุในลำดับถัดไปอก
หลายระดับ เชUน พฤติกรรมการกินไมUดี มีสาเหตุมาจาก “สิ่งแวดลPอมดPานอาหารไมUม ี
คุณภาพ” “เด็กและผูPปกครองขาดความรอบรูPทางโภชนาการ” “เด็กและผูPปกครอง
ไมUตระหนักรูPวUาอPวนเป:นป$ญหา” ในขณะที่ เด็กและผูPปกครองขาดความรอบรูPทาง
โภชนาการ เป:นผลมาจาก “การบูรณาการความรูPทางโภชนาการในโรงเรียนไมUดีพอ”
ั
และ “ระดบการศึกษาของผูPปกครองไมUดีพอ” เป:นตPน ในสUวนของกลUองขPอความ
ดPานบนของป$ญหานั้น แสดงถึงสิ่งที่เป:นผลกระทบที่เกิดขึ้นจากป$ญหา ในที่นี้ ป$ญหา
นักเรียนมีภาวะอPวนและน้ำหนักเกิน ทำใหPมีโอกาสเกิด “โรคไมUติดตUอเรื้อรังในอนาคต”
“การขาดสารอาหารอื่น ๆ ผลการเรียนไมUดี” และ “เป:นปมดPอยของนักเรียน”
หากเราสามารถตัดราก (คือการจัดการสาเหตุของป$ญหา) ของตPนไมPแหง
U
ป$ญหาไดPหมด ตPนไมPป$ญหาตPนนี้ก็จะถูกโคUนลPมไปไดP ดังนั้นหลักการสำคัญในการ
เขียนตPนไมPแหUงป$ญหา คือ การมองหาสาเหตุของป<ญหาใหKครอบคลุมมากที่สด
ุ
่
ั
โดยเฉพาะสาเหตทสำคญ ๆ และสาเหตุเหลMานั้นตKองตรงกับสภาพความเป6นจริงดPวย
ุ
ี
เมื่อเราเห็นรากเหงPาของป$ญหาไดถูกตPองและครบถPวน การจัดการกับป$ญหาใหหมดสน
P
P
ิ้
แบบถอนรากถอนโคนก็จะไมUใชUเรื่องยาก
