Page 878 - Proceedings Collega2023

Menurut Wahab, N.A.A. (2017) terdapat empat peranan utama sesebuah masjid iaitu:

i. Mengukuhkan aqidah Islam di dalam hati sekelian umat Islam
ii. Memantapkan nilai-nilai kerohanian dalam kehidupan umat Islam
iii. Menyatukan kesatuan dan saf umat Islam
iv. Menyebarkan semangat bekerjasama dan tolong menolong dalam kehidupan umat Islam.

Menurut Rahman & Ahmad (1996) masjid harus mempunyai sekurang- kurangnya 50 peranan
yang dapat dibahagikan kepada tiga kategori besar iaitu sebagai pusat ibadat, pusat pendidikan dan pusat
kegiatan sosial bagi memastikan ia dapat berperanan sesuai dengan perkembangan zaman dan pelbagai
peringkat sasaran masyarakat.

Sejak zaman Nabi Muhammad S.A.W. perkembangan institusi pendidikan Islam menunjukkan ia
bermula dari institusi pra Madrasah iaitu salah satunya adalah masjid sebagai pusat transmisi Ilmu hingga
berkembang pesat menjadi madrasah dan institusi pendidikan Islam (Mahmudah, 2021)

Di Malaysia, sejarah telah membuktikan kewujudan masjid sebagai sebuah institusi yang penting
sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka lagi di mana masjid dan surau berperanan sebagai pusat
pembelajaran dan penyebaran agama Islam (Mohd Roslan & Wan Mohd, 2011).

Di negeri Kelantan, Enakmen Majlis agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Kelantan, bilangan 4
tahun 1994, perkataan masjid telah di definasikan sebagai sebuah bangunan yang dibina atau digunakakan
atau menyebabkan supaya digunakan untuk sembahyang Jumaat. Dalam konteks tersebut, menurut data
yang diperolehi dari Sistem Pengurusan Maklumat Bersepadu (SPMB), Majlis Agama Islam dan adat
Istiadat Melayu Kelantan sehingga September 2023, terdapat sebanyak 614 buah masjid di seluruh negeri
Kelantan.

PERMASALAHAN DAN OBJEKTIF KAJIAN
Berdasarkan peranan besar yang dimainkan oleh institusi masjid, perancangan dan pelaksanaan
program pengimarahan, pengurusan yang efisyen dan kemudahan prasarana yang baik adalah merupakan
faktor-faktor penentu kepada keberkesanan peranan institusi masjid.

Keberkesanan peranan institusi.masjid memerlukan kepada audit dan pemeriksaan terhadap
perancangan dan pelaksanaan program pengimarahan, pengurusan dan kemudahan prasarana bagi
mengetahui sejauh mana keberkesanan institusi ini agar ia sesuai dengan peranannya yang penting
terutamanya di zaman moden ini.

Oleh yang demikian, kajian ini akan menganalisis terhadap hasil program penilaian berdasarkan
Standard Penarafan Masjid Malaysia (SPMM) bagi masjid-masjid seluruh jajahan Tumpat, Kelantan bagi
tahun 2023.

International Conference on Local Wisdom of the Malay Archipelago (COLLEGA 2023) Page - 865 -