Page 229 - 001

นโยบายสาธารณะ: แนวคิดพื้นฐาน ขอโตแยงกระบวนการนโยบาย และระเบียบวิธ ยศธร ทวีพล
ี
Public Policy: Basic Concepts, Policy Process Arguments and Methodology

ประภาษ และ ปยากร หวังมหาพร, 2552: 79) การบริหารงานของรัฐบาล อิทธิพลจากสื่อ กลุม

ื่
ผลประโยชน กลุมผูสนับสนุน การเลือกตั้ง การเปลี่ยนแปลงรัฐมนตรี ตลอดจนกระบวนการอนๆ ที่ม ี
อิทธิพลตอกระบวนการทางการเมือง (Behzadifar, Gorji, Rezapour, and Bragazzi, 2019) ตัวแบบ
พหุกระแสถือวากระแสตางๆ จำเปนตองปฏิสัมพันธกันภายใตกระบวนการวาระนโยบายเพื่อความ


แข็งแกรงของการผลักดันนโยบายสูวาระนโยบาย หรืออาจเปนอิสระจากกัน แตในกรณีที่กระแสตางๆ
ถูกหลอมรวมกัน ยอมถือวานโยบายมีขีดความสามารถการมุงสูการเปนวาระนโยบายของรัฐบาลสูง

ในทางตรงขามหากกระแสนโยบายเปนอิสระจากกัน อาจทำใหการผลักดันนโยบายสาธารณะ
สูวาระนโยบายมีความออนแอ เชน ผูเชี่ยวชาญคนพบการแกไขปญหาอยางเรงดวน แตกระแส

การเมืองไมสนับสนุน ทำใหการเขาสูวาระนโยบายของกระแสนโยบายอาจไมสามารถกลายเปนวาระ
นโยบายได ทั้งนความสัมพันธหรือความเปนอิสระของกระแสนโยบายสาธารณะ ขึ้นอยูกับธรรมชาต ิ
ี้
ของแตละนโยบาย อยางไรก็ตามแมตัวแบบพหุกระแสไดรับการยอมรับในการศึกษาการกำหนดวาระ
นโยบาย แตตัวแบบดังกลาวถูกมองวากระแสแตละกระแส มีขอจำกัดในการอธิบายกระบวนการ
นโยบายสาธารณะ เนื่องจากกระแสตางๆ ตองขับเคลื่อนรวมกันเพื่อใหเกิดความเชื่อมโยงในแตละสวน

จนกระทั่งมีอิทธิพลตอการเขามาเปนวาระนโยบายสาธารณะ (Gultekin, 2014: 53-56)
ี

นอกจากนั้นการศึกษาตามตัวแบบการกำหนดวาระนโยบายเกี่ยวของกับทฤษฎการเวนวรรค
ของดุลยภาพ (punctuated equilibrium) ถูกพัฒนาโดยโจนส (Jones) และ เบามการทเนอร 
(Baumgartner) ซึ่งใหความสำคัญกับมุมมองกระบวนการการเมือง เนนอธิบายการเปลี่ยนแปลง

ิ
กระบวนการกำหนดนโยบายในประเทศตางๆ ตลอดจนสถานการณเชิงสาเหตุและผลกระทบเชง
ึ่
ความสัมพันธ โดยเฉพาะการเปลี่ยนผาน นอกจากนั้นเปนตัวแบบถังขยะ (garbage can model) ซง
ถูกพัฒนาขึ้นเพื่ออธิบายกระบวนการกำหนดการตัดสินใจนโยบาย โดยสะทอนจากกระแสตางๆ อาทิ
กระแสปญหา กระแสแนวทางการแกไข กระแสการมีสวนรวมและกระแสความพึงพอใจ

กรณีศึกษาตัวแบบพหุกระแส

ตัวแบบพหุกระแสถูกนำมาศึกษานโยบายสาธารณะอยางแพรหลาย อาทิ การศึกษาวาระ
นโยบายเกี่ยวกับการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีในประเทศอิหราน กรอบการศึกษาตั้งคำถามภายใต 

กระแสปญหา ซึ่งกลาวถึงสภาพปญหาที่ทาทาย ในขณะที่กระแสนโยบายตั้งคำถามตอแนวทางการ
แกไขปญหา สวนกระแสการเมืองเปนการตั้งคำถามตอปจจัยทางการเมืองในการยอมรับนโยบายการ
ปองกันไวรัสตับอักเสบซี การศึกษาพบวา บทบาทระดับชาติและนานาชาติเปนตัวแปรสำคัญที่ม ี

อิทธิพลตอกระบวนการนโยบาย เนื่องจากการระบาดของโรคเปนความทาทายระดับโลกและพบวา

205